Dat stemmetje in je hoofd, wie is het eigenlijk?

En wat wil het van je

Ik heb niet één stemmetje in mijn hoofd, ik heb een hele bus vol. En ik ga je iets vertellen waar ik jaren over gedaan heb om het te accepteren: ze gaan niet weg. Niet na genoeg meditatie, niet na therapie, niet na twee maanden in een ashram in India. Ze horen bij mij, ze zitten in mijn rugzak, en ik draag ze mee waar ik ook ga.

Dat klinkt misschien zwaar, maar het is eigenlijk een van de meest bevrijdende dingen die ik ooit heb ingezien.

De bus in mijn hoofd

Ik heb van jongs af aan een aanleg voor onzekerheid en please-gedrag, ik ben onwijs goed in aanpassen, in lezen wat een ander nodig heeft en mijzelf daar naartoe bewegen. Handig in sommige situaties, uitputtend als het een automatisme wordt, want ergens in dat aanpassen verdwijn ik. En dan doemt mijn rebelse stem op, die het er absoluut niet mee eens is, waardoor er innerlijke strijd ontstaat die echt super vermoeiend is.

Tussen 2006 en 2012 eindigde mijn professionele danscarrière, en ik kon daar niet mee overweg. Dansen was altijd datgene geweest dat mij redde, het podium, het performen, de beweging, en toen dat wegviel, kon ik niet meer weg voor mezelf. Al die stemmen die ik door de jaren heen had ontwikkeld als coping, als overlevingsstrategie, gingen volledig los. Stemmen die mijn bestaansrecht aanvielen, die mij vertelden dat ik de verkeerde keuzes had gemaakt, dat wat ik nu meemaakte het bewijs was van wie ik werkelijk was. Ik geloofde ze. Ik viel in een depressie, rende weg, verdoofde mezelf, en gaf die stemmen daardoor alleen maar meer macht.

Dat is hoe het werkt met die stemmen: hoe harder je wegrent, hoe harder ze schreeuwen.

Het kantelpunt: begin 2012

Ergens begin 2012 begon ik voor het eerst te mediteren, na maanden van zoeken naar iets, al wist ik niet precies waarnaar. En in die stilte overkwam me iets wat ik niet had verwacht: ik hoorde mijn gedachten, en voor het eerst voelde ik ze als niet van mij. Ik was niet negatief en somber van mezelf, de gedachten overtuigden mij om zo laag mogelijk over mezelf te denken, en dat was een compleet ander inzicht. Het waren stemmen, niet de waarheid.

Vanaf dat moment besloot ik de andere kant op te gaan. Niet omdat het makkelijk was, want die stemmen bleken heel sneaky, sterk en invloedbaar, maar omdat ik ze eindelijk kon zien voor wat ze waren: oude patronen die zichzelf in stand hielden, geen feiten over wie ik ben.

Wat de yogafilosofie hierover zegt

In het Sanskriet heten deze patronen kleshas, de vijf diepste oorzaken van innerlijk lijden volgens de yogafilosofie. De kern ervan is avidya, onwetendheid over wie je werkelijk bent, en asmita, het idee dat je gedachten, je rol en je prestaties bepalen wie je bent. Mijn depressie was in essentie kleshas: te veel waarde hechten aan de inhoud van mijn gedachten, aan wat anderen van mij vonden, en mijzelf aanpassen aan hoe ik dacht dat zij mij wilden zien.

Jip en janneke: de kleshas zijn de reden waarom die stemmen zo overtuigend klinken. Ze doen zich voor als de waarheid, terwijl het eigenlijk oude overlevingspatronen zijn die veel te lang achter het stuur hebben gezeten.

Vrouw kijkt naar schaduw met wijzende vinger als symbool voor de innerlijke criticus en negatieve gedachten

De innerlijke criticus is geen wijze raadgever

In mijn coachingspraktijk zie ik regelmatig dat mensen hun innerlijke criticus behandelen als een waardige wijze man naar wie ze zouden moeten luisteren, alsof die stem hen beschermt of hen scherp houdt. Ik snap waar dat vandaan komt, maar het klopt niet. Want wat je ook kiest, hij blijft de criticus. Het is nooit goed genoeg, het is nooit een tien. Als je hem als raadgever behandelt, kun je het per definitie nooit winnen.

Wat ik doe in sessies met coachees, en wat ik zelf ook elke dag nog toepas, is die stem letterlijk van zijn voetstuk halen. Ik leg hem op de grond, in de gedaante van een object, en in mijn geval zijn dat regelmatig de knuffeldiertjes van mijn hond Bobby. Die innerlijke criticus als slobberig kauwspeeltje op de vloer, het klinkt misschien gek, maar het werkt. Want zodra hij een vorm krijgt buiten jezelf, en zeker een wat lachwekkende vorm, verliest hij zijn autoriteit. Hij mag er zijn, maar hij rijdt niet meer mee aan het stuur.

Wat je zelf kunt doen

Je hoeft geen speelgoed van een hond om dit te proberen, al helpt het. Wat je wel nodig hebt is een klein beetje afstand tussen jou en die stem, genoeg om te zien dat jij niet de gedachte bent maar degene die hem opmerkt.

Geef de stem een naam of een vorm

De volgende keer dat die kritische stem zich laat horen, stop dan even en stel jezelf de vraag: wie spreekt hier eigenlijk? Geef hem een naam, of een beeld, iets wat hem net even minder groot maakt dan hij zichzelf voordoet. Niet om hem weg te maken, maar om hem te zien als een stem onder de stemmen, niet als de directeur van de bus.

Rijd zelf

Vraag jezelf af: klopt wat deze stem zegt met mijn kernwaarden? Als het antwoord ja is, mag de stem meepraten. Als het antwoord nee is, laat je de gedachte los, niet geforceerd maar als een bewuste keuze. Jij bepaalt wie er achter het stuur zit, niet de luidste stem in de bus.

Wil je hier verder mee?

Op het PRESENT platform heb ik begeleide oefeningen die je helpen om meer afstand te nemen van je gedachten en te oefenen met wie er eigenlijk de regie heeft. Stap voor stap, zonder druk, in je eigen tempo.

→ Probeer PRESENT 7 dagen gratis